Môi trường thể chế chưa thực sự thuận lợi để doanh nghiệp vừa và nhỏ phát triển là điều mà đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Trịnh Xuân An đưa ra trong phiên thảo luận về kinh tế - xã hội, chiều 20/4.
Doanh nghiệp không thiếu cơ hội nhưng gặp khó trong tiếp cận nguồn lực
Ghi nhận kết quả tăng trưởng năm 2025 và những tháng đầu năm 2026, song theo đại biểu Trịnh Xuân An, điều cần quan tâm là mục tiêu tăng trưởng hai con số trong thời gian tới, như Thủ tướng nhấn mạnh, đó không chỉ là chỉ tiêu kinh tế, mà là một mệnh lệnh chính trị, đòi hỏi chúng ta phải hành động với quyết tâm cao hơn, tư duy đột phá hơn và hiệu quả thực chất hơn.
Đại biểu Quốc hội Trịnh Xuân An (Ảnh: Hồng Phong).
Khẳng định doanh nghiệp là động lực quan trọng nhất của tăng trưởng, nhưng ông An chỉ ra thực tế doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn đang gặp rất nhiều khó khăn. “Môi trường thể chế chưa thực sự thuận lợi để doanh nghiệp vừa và nhỏ phát triển và lớn lên”, vị đại biểu nhận định.
Theo ông, nhiều doanh nghiệp không thiếu cơ hội, nhưng gặp khó trong việc thực hiện các thủ tục đầu tư, mở rộng sản xuất, tiếp cận nguồn lực và triển khai dự án.
“Điều họ lo ngại không chỉ là chi phí, mà là tính ổn định, minh bạch và khả năng dự báo của chính sách. Một doanh nghiệp có thể chấp nhận rủi ro thị trường, nhưng rất khó yên tâm khi môi trường pháp lý còn tiềm ẩn những yếu tố bất định”, đại biểu An nêu quan điểm.
Ông đề nghị chuyển mạnh từ tư duy “quản lý doanh nghiệp” sang “đồng hành cùng doanh nghiệp”, tập trung giảm chi phí tuân thủ, giảm rủi ro pháp lý, đồng thời thiết kế các cơ chế hỗ trợ thực chất để doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận được vốn, đất đai và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Để làm được điều này, theo ông, cần cải cách hành chính một cách thực chất, hiệu quả.
Dù Chính phủ và Thủ tướng thể hiện quyết tâm rất lớn trong việc này, nhưng theo đại biểu tỉnh Đồng Nai, hiệu qủa cải cách chưa đạt như kỳ vọng. Doanh nghiệp vẫn phải đi lại nhiều lần, vẫn gặp những lý do từ chối chưa rõ ràng, và thời gian xử lý nhiều khi phụ thuộc vào trách nhiệm cá nhân.
Thời gian tới, đại biểu An góp ý cần chuyển mạnh từ “cải cách thủ tục” sang “cải cách trách nhiệm thực thi”. Mỗi thủ tục phải gắn với trách nhiệm cá nhân cụ thể, thời gian xử lý phải được công khai, và mức độ hài lòng của doanh nghiệp phải trở thành tiêu chí đánh giá cán bộ.
Đại biểu Quốc hội Phạm Trọng Nhân (Ảnh: Hồng Phong).
Đại biểu Phạm Trọng Nhân (TPHCM) cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của kinh tế tư nhân. Ông ghi nhận việc xác định kinh tế tư nhân từ “động lực quan trọng” đến “động lực quan trọng nhất của nền kinh tế” là một bước nhảy lớn về tư duy.
Dẫn bài học từ các nước, đại biểu Phạm Trọng Nhân cho rằng doanh nghiệp tư nhân ở các nước thành công không phải vì được ưu đãi nhiều hơn, mà do được tạo một nền tảng thể chế đủ vững chắc để an tâm phát triển và đủ năng lực tham gia vào những lĩnh vực quyết định tương lai quốc gia.
Vì thế, theo ông Nhân, chúng ta cũng cần bảo đảm pháp lý để khu vực được xác định là động lực quan trọng nhất có đủ năng lực thực chất cho kiến tạo phát triển.
Đề xuất xem xét nới hạn mức tín dụng có chọn lọc
Góp ý thêm về việc huy động nguồn lực cho phát triển, đại biểu Trịnh Xuân An nhắc đến vai trò của tín dụng. Thực tế, ông chỉ ra kinh tế vẫn đang phụ thuộc rất lớn vào tín dụng ngân hàng, trong khi các kênh dẫn vốn khác như thị trường trái phiếu doanh nghiệp, thị trường chứng khoán hay thu hút vốn từ bên ngoài còn hạn chế.
“Trong điều kiện đó, nếu tăng trưởng tín dụng chỉ ở mức khoảng 15% thì rất khó tạo dư địa cho mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên. Nói cách khác, nếu dòng vốn cho nền kinh tế không được khơi thông tương xứng, mục tiêu tăng trưởng cao sẽ rất khó đạt được”, ông An nhận định.
Các đại biểu Quốc hội trong phiên thảo luận chiều 20/4 (Ảnh: Hồng Phong).
Ông đề nghị Ngân hàng Nhà nước đánh giá tổng thể, toàn diện hơn về cung - cầu vốn của nền kinh tế, đồng thời điều hành chính sách tiền tệ theo hướng linh hoạt hơn, có trọng tâm, trọng điểm.
Đặc biệt, theo ông An, cần xem xét nới hạn mức tín dụng có chọn lọc, ưu tiên các ngân hàng thương mại có chất lượng tài sản tốt, nợ xấu thấp, để dòng vốn được dẫn vào đúng khu vực sản xuất kinh doanh, thay vì áp dụng một mức trần mang tính cơ học cho toàn hệ thống.
Về mục tiêu bảo đảm quốc phòng, an ninh, đại biểu Trịnh Xuân An cho biết thế giới đang đối mặt với nhiều yếu tố bất định, các cuộc xung đột xảy ra gần đây cho thấy tuy “tiếng súng ở xa” nhưng tác động rất trực tiếp, đặc biệt là đối với an ninh năng lượng, chuỗi cung ứng và ổn định kinh tế vĩ mô.
Do đó, bảo đảm quốc phòng, an ninh không chỉ là nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, mà còn là điều kiện tiên quyết để duy trì môi trường phát triển ổn định.
Đại biểu Trịnh Xuân An đề nghị tiếp tục đầu tư có trọng tâm, trọng điểm để xây dựng lực lượng vũ trang hiện đại, nâng cao năng lực dự báo và phòng ngừa từ sớm, từ xa, đồng thời gắn chặt quốc phòng, an ninh với phát triển kinh tế để nâng cao khả năng tự chủ chiến lược của đất nước.
