Thị trường nhà đất Mỹ, xét trên nhiều thước đo, đang “giẫm chân tại chỗ”, và những số liệu mới công bố cho thấy một điểm tương đồng đáng báo động với giai đoạn trước cuộc khủng hoảng năm 2008.
David Rosenberg - nhà kinh tế kỳ cựu, người sáng lập hãng nghiên cứu Rosenberg Research và từng nổi tiếng nhờ dự báo đúng vụ vỡ bong bóng dot-com cũng như cuộc sụp đổ nhà đất - cho biết ông đang theo dõi một dấu hiệu cảnh báo trên thị trường bất động sản từng xuất hiện ngay trước cuộc khủng hoảng nhà ở. Đó là tốc độ bán nhà tính theo năm đang suy giảm, và gần đây đã tụt xuống dưới cả mức ghi nhận hồi đầu năm 2008, đúng lúc quá trình suy thoái nhà đất khi ấy bắt đầu bùng phát, ông đưa ra nhận định vào giữa tuần này.
Hoạt động mua bán nhà đã chững lại trong những tháng gần đây khi lãi suất vay thế chấp leo thang. Trong lúc người mua đứng ngoài thị trường, “hiệu ứng khóa chân”, tức tâm lý không muốn từ bỏ mức lãi suất thấp đã chốt được trong thời kỳ đại dịch, lại khiến nhiều chủ nhà ngần ngại rao bán.
Kết quả là một thị trường èo uột, với lượng giao dịch ở mức rất thấp.
Dấu hiệu đáng chú ý tại thị trường nhà đất Mỹ (Ảnh: Getty Images).
Theo số liệu của Hiệp hội Môi giới Bất động sản Quốc gia Mỹ (NAR), tốc độ bán nhà đã qua sử dụng (tính theo năm) trong tháng 7 giảm gần 2%, xuống còn 4,06 triệu căn. Con số này thấp hơn hẳn mức 4,89 triệu căn của tháng 1/2008, thời điểm mà nhịp độ bán nhà khi ấy đã là mức thấp nhất trong vòng 9 năm tại Mỹ.
Trong khi đó, thị trường đang tồn kho lượng nhà chưa bán tương đương khoảng 4,6 tháng giao dịch, và nguồn cung tiếp tục tăng có nguy cơ đè nặng thêm lên giá nhà. Lần gần nhất cung và cầu chịu sức ép ở mức độ này, giá nhà trung vị đã giảm khoảng 2%, theo ước tính của Rosenberg.
Vị chuyên gia nhận định, giá nhà giảm có thể là dấu hiệu đi trước của sự suy yếu kinh tế trên diện rộng, bởi nó tác động đến “hiệu ứng tài sản” của các chủ nhà, những người đã chứng kiến giá trị bất động sản của mình tăng đều đặn, đặc biệt trong vài năm qua khi đại dịch làm đảo lộn các cơ chế cung – cầu thông thường.
Tương tự rủi ro từ thị trường chứng khoán lao dốc, giá nhà đi xuống có thể khiến người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu, khi họ phải đối mặt với tác động tâm lý của việc nhìn khối tài sản của mình “bốc hơi” trên giấy tờ.
Dù vậy, mặt bằng giá nhà nhìn chung vẫn ở mức cao. Số liệu của NAR cho thấy giá bán trung bình của nhà đã qua sử dụng trong tháng 7 vẫn tăng 2% so với cùng kỳ năm trước, tuy nhiên một số khu vực nhất định của thị trường bất động sản đang chứng kiến giá giảm khi nhu cầu sụt giảm và tồn kho chất đống.
Năm ngoái, Rosenberg từng nói với Business Insider rằng ông dự báo lĩnh vực nhà ở sẽ trải qua đợt suy thoái tồi tệ nhất kể từ cuộc Đại khủng hoảng Tài chính 2008. Phát biểu gần đây trên podcast “Excess Returns”, ông cho rằng cơn bùng nổ trí tuệ nhân tạo (AI) chính là lý do chủ yếu giúp kinh tế Mỹ đến nay vẫn chưa rơi vào suy thoái.
